uszczycowe zapalenie stawów (ŁZS), zwane łuszczycą stawową, jest chorobą, o której nie tylko się mówi rzadko, ale nie zawsze się pamięta, iż taka choroba istnieje. Tymczasem ta nieco tajemnicza choroba dotyka mniej więcej co dziesiątego pacjenta z łuszczycą – chorobą skóry stosunkowo dość często spotykaną. ŁZS jest ogólnoustrojową chorobą zapalną, w której zmianom łuszczycowym (nawet minimalnym) towarzyszy zapalenie stawów. Należy podkreślić, że nie jest to proste współistnienie łuszczycy z dolegliwościami stawowymi, a choroba jest odrębna tak od samej łuszczycy, jak i od innych zapaleń stawów.

Rozpoznanie ŁZS nie jest łatwe. Istotne jest wykazanie występowania łuszczycy (nawet ograniczonej do paznokci) i zapalenia stawów, a nie tylko okresowego ich bólu. Często stwierdza się u chorych zapalenie przyczepów ścięgnistych (czyli miejsc łączenia się kości ze ścięgnem, przykładowo: ból pięty w okolicy ścięgna Achillesa), zapalenie palców (tzw. palce kiełbaskowate u rąk, a częściej u nóg) i bóle zapalne kręgosłupa. Wszystko to są jednak objawy nieswoiste, a ustalenie rozpoznania wymaga wykluczenia innych możliwych przyczyn tych dolegliwości (np. choroby zwyrodnieniowej stawów).

Przebieg choroby jest zróżnicowany, niestety u kilku procent chorych prowadzi do poważnych uszkodzeń narządu ruchu – zniekształceń stawów i wynikającego z nich inwalidztwa. Jako przewlekła choroba zapalna ŁZS przyspiesza rozwój miażdżycy i jej następstw.

Leczenie ŁZS powinno być prowadzone przez reumatologa przy współpracy z dermatologiem. Terapia prowadzona jest etapami, w których stosuje się odmienne leki, a ich dobór jest często indywidualizowany w zależności od objawów dominujących u chorego. Najczęściej początkowo stosuje się syntetyczne leki modyfikujące przebieg choroby (np. metotreksat) wspomagane leczeniem miejscowym. W następnej kolejności rozważamy skierowanie chorego do leczenia biologicznego. Od niedawna arsenał stosowanych leków uzupełnia nowy lek nie należący do wymienionych grup – inhibitor fosfodiesterazy-4 apremilast, wypełniający lukę terapeutyczną. Niestety lek ten w Polsce nie jest jeszcze refundowany. Wczesne rozpoznanie i leczenie ŁZS pozwala na istotne spowolnienie uszkodzenia stawów i poprawę stanu ogólnego zdrowia u znacznej części chorych. Niemniej jednak, powstałych uszkodzeń stawów nie da się już cofnąć.

Ważne jest, aby chory wiedział jak najwięcej o swojej chorobie i aby była to wiedza prawdziwa (a nie „leczenie się u dr Google”). Często trzeba zmienić tryb życia (otyłość, palenie tytoniu) i zapobiegać oraz leczyć choroby współistniejące.

oważnym problemem w rozpoznaniu łuszczycowego zapalenia stawów (ŁZS) przez dermatologów jest zwracanie uwagi głównie na rozległe zmiany skórne u zgłaszających się pacjentów i nie pytanie ich o dolegliwości bólowe stawów, o których często pacjenci sami zapominają lub nie wiedzą, że należy powiedzieć. Lekceważenie przez pacjentów i lekarzy dolegliwości bólowych wpływa na opóźnienie rozpoznania ŁZS nawet o kilka lat. Blisko 40 proc. procent chorych na łuszczycę może jednocześnie cierpieć na łuszczycowe zapalenia stawów, dlatego bardzo ważna jest szybka reakcja lekarza w przypadku pacjenta z łuszczycą skarżącego się na bóle stawów. Specjaliści powinni przede wszystkim zadawać pacjentom pytania, a sami chorzy nie mogą bagatelizować żadnych objawów, szczególnie bólowych. Łuszczycowe zapalenie stawów jest chorobą uwarunkowaną genetycznie, ale w rozwoju choroby ważną rolę odgrywają czynniki środowiskowe. Do głównych objawów należy obrzęk i bolesność stawów, także drobnych stawów międzypaliczkowych, rąk i stóp, pacjenci mogą zgłaszać bóle kręgosłupa, stawów biodrowo-krzyżowych, sztywność stawów, szczególnie nasilone w godzinach rannych. Przy postępującym procesie chorobowym pojawiają się także deformacje stawów, które nie pozwalają choremu na normalne funkcjonowanie, doprowadzając nierzadko do inwalidztwa.

Łuszczyca to choroba całego organizmu. Głównie dotyczy stawów i skóry, ale predysponuje pacjentów także do rozwoju innych chorób. Są to choroby układu krążenia, nadciśnienie, cukrzyca, otyłość. Chorzy na ŁZS często mają także problemy psychiczne, depresję i myśli samobójcze. Wynikają one przede wszystkim z ich wyglądu. Zmiany skórne, obrzęk stawów są nieestetyczne i zwracają uwagę innych ludzi co wpływa na stygmatyzację pacjentów Częsta absencja w pracy, problem z socjalizacją sprawiają, że chorzy zamykają się w domu, przestają wychodzić, tracą kontakt z innymi ludźmi i zamykają się w sobie. Nieleczone łuszczycowe zapalenie stawów jest chorobą postępującą, powoduje destrukcję stawów, z czasem może wyłączyć całkowicie pacjenta z normalnego życia, uniemożliwić mu chodzenie, wykonywanie codziennych czynności. Dlatego tak ważna jest diagnostyka tej choroby we wczesnym stadium. Osoby, u których pojawiły się oprócz zmian łuszczycowych dolegliwości bólowe powinny to jak najszybciej zgłosić swojemu lekarzowi, a specjalista w takim przypadku musi jak najszybciej wykonać badania w kierunku łuszczycowego zapalenia stawów.