Otyłość to choroba charakteryzująca się zwiększeniem ilości tkanki tłuszczowej ponad przyjętą normę, prowadząca do upośledzenia funkcjonowania organizmu człowieka i zwiększenia ryzyka rozwoju wielu chorób układu krążenia, metabolicznych, jak i nowotworowych. Dane europejskie wykazują, że ponad 1/2 dorosłych oraz 1/5 dzieci ma nadmierną masę ciała. Badania przeprowadzone przez Instytut Żywności i Żywienia wykazały, że odsetek uczniów z nadwagą w wieku pokwitania wzrósł o kilkanaście procent, a problem ten dotyka nawet czterolatków. W rozwoju nadwagi i otyłości odgrywają rolę zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Najczęstszą przyczyną wzrostu masy ciała jest nieprawidłowe żywienie. Zazwyczaj zaczyna się tyć, gdy dużo się je, 
a mało się rusza. Nie można też nie zauważyć wpływu fastfoodowego jedzenia oraz przesiadywania przed telewizorem lub komputerem. 100 kcal/dzień więcej ponad zapotrzebowanie organizmu to więcej o 5 kg/rok. Te 100 kcal można stracić stosując aktywność fizyczną. To siedzący tryb życia można uznać za następną z przyczyn rozpowszechnienia otyłości.

Otyłość w dzieciństwie wpływa na otyłość w wieku 
dorosłym. Przekarmianie dzieci prowadzi do rozwoju zwiększonej ilości komórek magazynujących tłuszcz. Raz powstałe komórki już nigdy nie znikną. Stąd otyłe dzieci w dorosłym życiu będą miały problem z nadwagą i otyłością. Istnieją również genetyczne predyspozycje do otyłości. Uznaje się jednak, że czynniki genetyczne mają mniejsze znaczenie niż nieprawidłowe nawyki żywieniowe oraz zachowania związane z aktywnością fizyczną.

Mamy 2 typy otyłości: pośladkowo-udowy (gruszka) i brzuszny (jabłko). Z typem drugim wiąże się częściej szereg zaburzeń metabolicznych jak: podwyższony poziom cholesterolu, zwłaszcza tzw. złego cholesterolu, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób układu krążenia i podwyższonym poziomem glukozy we krwi, które wiążą się z rozwojem cukrzycy typu 2.

Otyłość jest chorobą przewlekłą, dlatego uzyskanie pożądanych rezultatów wymaga czasu i konsekwencji w leczeniu. Przy odchudzaniu konieczne jest ograniczenie kaloryczności diety, ale musi być ono bezpieczne, tzn. pokrywające zapotrzebowanie na wszystkie niezbędne składniki pokarmowe. Dlatego nie powinna być to „dieta cud”. Zbyt drastyczne ograniczenia diety mogą prowadzić do niedoborów składników odżywczych. Tego typu diety są często jednostronne i stosowane są przez krótki czas. Krótkie odchudzanie to nieuchronność wystąpienia efeku jo-jo. Samodzielnie można zrezygnować ze słodyczy i wszelakich słodkich wyrobów (w tym napojów), a także znacznie ograniczyć ilość tłuszczu, głównie zwierzęcego. Podstawą uzupełniania płynów jest picie wody, która nie dostarcza żadnych kalorii. Ważna jest regularność posiłków, najlepiej 5 bez podjadania między nimi. Dieta musi być przede wszystkim pełnowartościowa. Dostarczane muszą być wszystkie niezbędne składniki pożywienia: witaminy, składniki mineralne, białko, węglowodany i tłuszcz, aby zaspokoić wszystkie potrzeby organizmu. Takie wymogi spełnia dieta różnorodna. Jej podstawą jest urozmaicenie, czyli wykorzystywanie wszystkich grup produktów, tj. zbożowych, warzyw i owoców, produktów mlecznych i dostarczających pełnowartościowego białka. Podstawą leczenia otyłości jest trwała zmiana zachowań żywieniowych. Dlatego dieta musi być tak skomponowana, by mogła być stosowana przez cały czas. Do tego należy koniecznie dopasować aktywność fizyczną, np. spacery, taniec, jazda na rowerze itd. Ruch jest sprzymierzeńcem diety. Ostrożność nie zawadzi ze stosowaniem preparatów farmaceutycznych. Przed ich zastosowaniem powinno się zasięgnąć porady lekarza.