zym jest reumatoidalne zapalenia stawów? U kogo (w jakim wieku) i kiedy najczęściej ujawnia się ta choroba?

Reumatoidalne zapalenie stawów jest układową chorobą zapalną o nieustalonej przyczynie. Dotyka wielu narządów i układów, chociaż dotyczy głównie stawów, najczęściej drobnych stawów rąk i stóp, ale i innych, nawet stawów kręgosłupa. Choroba rozwija się u osób dorosłych obu płci, częściej u kobiet. Uważa się, że najwięcej zachorowań pojawia się w 5. i 6. dekadzie życia, ale obserwujemy wiele osób młodych cierpiących na tą przewlekłą, nieuleczalną chorobę.

Jak objawia się reumatoidalne zapalenie stawów i jak się je diagnozuje?

Najczęstsze objawy to ból, uczucie sztywności zarówno w jednej, jak i wielu grupach stawów, najczęściej rąk. Objawy te mogą pojawić się dość nagle lub stopniowo w ciągu kilku tygodni, mogą też ustępować i nawracać.

Do objawów ogólnych należą: zmęczenie, bóle mięśni, złe samopoczucie, depresja, niepokój, podwyższona temperatura ciała, obniżenie masy ciała, niekiedy wręcz wyniszczenie, liczne objawy pozastawowe: oczne, skórne, neurologiczne.

Po kilku latach choroby następują nieodwracalne deformacje stawów, uszkodzenia ścięgien, więzadeł, osłabienie kości i zaniki mięśni. RZS sprzyja także rozwojowi powikłań ze strony narządów wewnętrznych.

Diagnostyka we wczesnym etapie choroby może być trudna, po dłuższym czasie rozpoznanie jest znacznie ułatwione, bo deformacje i obraz radiologiczny są bardzo charakterystyczne. Istnieje kilka badań laboratoryjnych, które służą do wykrywania przeciwciał charakterystycznych dla tej choroby, oraz inne testy oceniające ogólnoustrojowy odczyn zapalny, np. znany wszystkim OB.

Wielu z nas ma także zwyrodnienia, o których często nie wie. Jakie są najczęstsze choroby zwyrodnieniowe i jakie symptomy powinny zaniepokoić pacjentów i skierować ich do lekarza specjalisty?

Choroba zwyrodnieniowa, to najczęstsza choroba stawów na świecie. W praktyce u wszystkich osób po 60. roku życia można doszukać się większych lub mniejszych zmian zwyrodnieniowych w układzie ruchu – nie oznacza to jednak, że wszyscy muszą chorować i cierpieć z tego powodu.

Zmiany zwyrodnieniowe w stawach mogą pojawić się nawet u 20-30 latków, to często osoby uprawiające sport wyczynowy, przetrenowane, także ludzie młodzi z wrodzonymi dysplazjami i zaburzeniami biomechaniki stawów. W praktyce najczęstszą przyczyną choroby stawów kolanowych, biodrowych, stawów stóp jest otyłość, czyli codzienne dźwiganie kilkudziesięciu niepotrzebnych kilogramów oraz powiązane z otyłością zmiany metaboliczne – cukrzyca, wysoki cholesterol itd.

Nawracający ból stawu lub stawów, bóle pleców, bóle w okolicy pachwin z ograniczeniem ruchu nogi – zwłaszcza nasilające się podczas chodzenia, pracy fizycznej, to zwykle pierwsze symptomy osteoartrozy. Istnieje też postać choroby o podłożu genetycznym, szczególnie objawiająca się deformacjami, bólem i ograniczeniem sprawności drobnych stawów palców. Rozpoznanie choroby zwykle jest dość proste. Najczęstsze metody to diagnostyka radiologiczna i ultrasonografia stawów. Lekarz specjalista – ortopeda lub reumatolog diagnozuje chorobę i ustala postępowanie, ale w praktyce leczenie jest domeną fizjoterapeutów i lekarzy opieki podstawowej.

Potrzebny i to bardzo jest także specjalista dietetyk – odchudzanie jest najskuteczniejszą metodą leczenia objawów choroby zwyrodnieniowej i ograniczania jej postępu.

Mówi się, że sport to zdrowie, ale trenujących może spotkać wiele kontuzji. Jakie są najczęstsze urazy wśród osób uprawiających sport i jak się przed nimi uchronić?

Ruch fizyczny jest nam bezwzględnie potrzebny, ruch to zdrowie, ale niekoniecznie sport, zwłaszcza wyczynowy. Niestety obraz dewastacji w układzie ruchu, jaki obserwujemy często u 40-letnich byłych mistrzów sportu, jest przerażający. Sport rekreacyjny, dla przyjemności i zdrowia jest polecany. Nie ma sportów rekreacyjnych dobry i złych – powinno się je uprawiać po wstępnym treningu, czy szkoleniu przeprowadzonym przez fachowego trenera. Bezkrytyczne ćwiczenia na siłowni poza jakąkolwiek kontrolą fachowca też mogą być przyczyną poważnych powikłań. Dobierajmy sport do swoich możliwości i krytycznie oceniajmy umiejętności. Choć wydaje się rozsądniejszym wyborem gra w golfa przez siedemdziesięciolatka niż lotniarstwo, to istnieją przecież pozytywne wyjątki.